Nasze e-Książki
Blog > Komentarze do wpisu
DEPRESJA SEZONOWA (SAD)
Objawy SAD

Do najbardziej charakterystycznych dla depresji sezonowej objawów należą:
- POCZUCIE CIĄGŁEGO ZMĘCZENIA - ociężałość, poczucie braku sił do podołania codziennym obowiązkom, uczucie zmęczenia utrzymuje się również po odpoczynku. Obniżenie aktywności. Brak chęci do podejmowania spontanicznych działań.
- ZABURZENIA SNU - nadmierna senność (hipersomnia) w ciągu dnia, ciągłe podsypianie, trudności z wybudzeniem się, czasem pojawiają się trudności w zasypianiu.
- OBNIŻENIE NASTROJU - apatia, ciągłe przygnębienie, smutek, poczucie winy, obniżone poczucie własnej wartości, bezradność, spłycenie emocjonalne, poczucie że “nic nie sprawia radości ani przyjemności“ (anhedonia). Zobojętnienie, utrata zainteresowań. Trudności ze skupieniem uwagi.
- WZMOŻONY APETYT, PRZYROST MASY CIAŁA - głód węglowodanów, przejadanie się, wzmożony apetyt na słodycze lub inne wysokokaloryczne pokarmy, zwłaszcza wieczorem lub w nocy. Mechanizm tego zjawiska można wytłumaczyć tym, że wzrost stężenia węglowodanów we krwi ma wpływ na wzrost wydzielania serotoniny, która korzystnie wpływa na nastrój łagodząc objawy depresyjne. Zjadając kolejną czekoladkę w trakcie zimowej chandry czujemy się chwilowo lepiej, jednak skutkiem ubocznym tej strategii może być znaczny przyrost wagi ciała w okresie zimowym. Jest to dosyć typowe dla depresji sezonowej i odróżnia ją od innych rodzajów depresji, w których z reguły ma miejsce spadek apetytu.
- LĘK - poczucie ciągłego napięcia, nieumiejętność radzenia sobie ze stresem.
- DRAŻLIWOŚĆ - płaczliwość, łatwe popadanie w gniew, unikanie kontaktów z ludźmi.
- SPADEK LIBIDO - zmniejszone zainteresowanie seksem, mniejsza satysfakcja ze współżycia
- WZMOŻONE OBJAWY NAPIĘCIA PRZED MIESIĄCZKOWEGO
- SEZONOWOŚĆ - Objawy związane są z okresem jesienno zimowym, ustępują wiosną i latem.

Występowanie objawów przez co najmniej dwa kolejne sezony jesienno-zimowe upoważnia, aby podejrzewać, że jest to właśnie depresja sezonowa. Występowanie wymienionych objawów a szczególnie gdy występują one stale bez względu na porę roku jak również ich znaczne nasilenie wymaga dokładnej diagnostyki zarówno internistycznej jak i psychiatrycznej.

Przyczyny depresji sezonowej

Przyczyny występowania zaburzeń sezonowych nie są do końca wyjaśnione, istnieje kilka hipotez, starających się wytłumaczyć SAD. Jedną z najpopularniejszych jest teoria według której wystąpienie SAD jest związane ze wzrostem ilości melatoniny. Za przyczynę depresji zimowej uważa się mniejszą wrażliwość siatkówki oka na światło. Zaburzenie to uwarunkowane jest genetycznie lub spowodowane starzeniem i osłabieniem wzroku. W przypadku gdy siatkówka odbiera mniej bodźców świetlnych reakcja na światło ulega zmniejszeniu i do mózgu dociera mniej sygnałów. Dochodzi do zaburzeń działania zegara biologicznego. Zegar biologiczny jest wrodzoną funkcją organizmu. Jego działanie opiera się na aktywności czterech genów PER, TIM, CYCLE, CLOCK, białka kodowane przez te geny są wytwarzane cyklicznie i względem siebie pozostają w sprzężeniu zwrotnym. Geny PER i TIM są aktywne w komórkach nerwowych jądra skrzyżowania w podwzgórzu, struktura ta jest centralnym nadawcą rytmów biologicznych. Zaburzenia działania zegara biologicznego powodują nieprawidłowe wydzielanie melatoniny- hormonu produkowanego przez szyszynkę i wydzielanego do krwiobiegu podczas gdy jest zmniejszona ilość światła. W nocy szyszynka produkuje melatoninę i dlatego jej stężenie we krwi jest wysokie, natomiast w dzień pod wpływem intensywnego światła melatonina ulega rozpadowi. W przypadku niedostatecznej ilości światła w ciągu dnia lub mniejszej, osobniczo zmiennej wrażliwości siatkówki oka na światło, dzienne poziomy melatoniny we krwi są nadmiernie wysokie i to może zainicjować proces depresji.

HIPOTEZA ZLICZANIA FOTONÓW:

FOTONY ŚWIATŁA

FOTORECEPTORY SIATKÓWKI

JĄDRO SKRZYŻOWANIA MÓZGU (CENTRALNY NADAWCA RYTMU OKOŁODOBOWEGO)

SZYSZYNKA

WZROST POZIOMU MELATONINY (HORMON REGULUJĄCY RYTMU SNU I CZUWANIA)

Za inną przyczynę powstawania sezonowych zaburzeń nastroju uważa się migrację ludności z terenów wokoło-równikowych daleko na północ i południe, niedawną z punktu widzenia ewolucji. Częstość występowania depresji zimowej rośnie wraz z szerokością geograficzną, a więc ze zmniejszaniem się dnia i ilości słonecznych dni w roku.

 

LECZENIE DEPRESJI SEZONOWEJ

Za przyczynę powstawania sezonowych zaburzeń nastroju (SAD) uważa się niedobór światła w okresie jesienno-zimowym. Z tego względu najbardziej wartościową metodą leczenia jest fototerapia, gdyż wpływa na bezpośrednią przyczynę tego zaburzenia. Fototerapia w leczeniu sezonowych zaburzeń afektywnych została wprowadzona na zachodzie przez N.E. Rosenthal’a w 1984 roku. Skuteczność leczenia światłem w SAD potwierdzono w niemal wszystkich przeprowadzonych do tej pory badaniach. Terapia światłem wydaje się być również skuteczna, jako leczenie wspomagające w przypadku niesezonowych zaburzeniach afektywnych, zaburzeń snu i zachowania u pacjentów z rozpoznanym otępieniem, bulimii, a także przedmiesiączkowych zaburzeń dysforycznych. Jest to metoda bezpieczna, skuteczna, dająca najmniej działań niepożądanych, do nielicznych przeciwwskazań należą niektóre choroby oczu takie jak barwnikowe zwyrodnienie siatkówki, jaskra, choroby soczewki, ostry napad migreny, a także przyjmowanie leków, uwrażliwiających na działanie światła. Długotrwałe siedzenie przy ognisku oraz wpatrywanie we wschodzące i zachodzące słońce to znane od tysiącleci naturalne sposoby zapobiegawcze i lecznicze, poprawiające nastrój. Leczenie światłem jest znane i skutecznie praktykowane od tysiącleci w medycynie ajurwedy a także w medycynie chińskiej!

Skuteczność leczenia światłem zależy od czasu ekspozycji na światło i od jego natężenia. Najczęściej stosuje się światło białe, jako najbardziej zbliżone do naturalnego. Im większe zastosowane natężenie światła, tym krótszy czas naświetlania. Przy natężeniu 2.500 luksów sesja fototerapii trwa dwie godziny a przy natężeniu 10.000 luksów wystarczy sesja półgodzinna (zwykła żarówka daje światło o natężeniu około 200 luksów, natomiast natężenie światła podczas słonecznego dnia dochodzi nawet do 100.000 luksów). W czasie zabiegów pacjent powinien mieć otwarte oczy, a źródło światła (lampa do fototerapii) powinno się znajdować w odległości 30-50 cm od oczu, podczas sesji pacjent może czytać, oglądać telewizję, pracować przy komputerze, ważne tylko, by znajdował się w zasięgu działania lampy. Leczenie światłem daje lepszy efekt, gdy stosuje się je w godzinach porannych, choć korzystne jest również stosowanie fototerapii w innych porach dniach. Długość leczenia światłem wynosi około 10-14 dni, po zakończeniu dwutygodniowego leczenia najczęściej nadal poddaje się pacjenta ekspozycji na światło, jednak z mniejszą już częstotliwością. Zwykle już po kilku seansach dochodzi do poprawy nastroju, zmniejszenia uczucia zmęczenia i ospałości.

Fototerapia jest najbardziej skuteczna w stosunku do objawów charakterystycznych dla sezonowych zaburzeń nastroju tj. nadmierna senność, hyperfagia, spadek energii w godzinach popołudniowych, czyli na te objawy, które odróżniają sezonowe zaburzenia nastroju od depresji. W przypadku pacjentów z typowymi objawami depresyjnymi (bezsenność, spadek masy ciała, gorsze samopoczucie w godzinach porannych) należy dodatkowo włączyć leki przeciwdepresyjne lub zioła. Leczenie światłem można stosować także profilaktycznie. Fototerapia jest zwykle dobrze tolerowana, do możliwych działań niepożądanych należą: bóle głowy, podrażnienie i napięcie gałki ocznej, suchość spojówek, zaburzenia ostrości wzroku, bezsenność (jeśli leczenie światłem stosuje się w godzinach wieczornych), objawy te zwykle szybko ustępują po zaprzestaniu naświetlania. Jak każdy inny skuteczny rodzaj leczenia przeciwdepresyjnego fototerapia może przyczynić się do wystąpienia epizodu hipomanii lub manii (w przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej). Jeśli wystąpią takie objawy jak: bezsenność, niepokój, pobudzenie psychoruchowe intensywną fototerapię należy odstawić. Możliwość stosowania fototerapii w domu jest dużym ułatwieniem dla pacjenta, leczenie jednak powinno odbywać się pod kontrolą lekarza. W takich wypadkach lepiej zwykle działa siedzenie przy ognisku lub ćwiczenie wpatrywania w płomień świecy, choć taka terapia musi być bardziej długofalowa. Niektóre osoby lepiej tolerują jakiś inny kolor światła niż biały, z kolorów generalnie tęczowych, pastelowych.

W leczeniu SAD stosuje się także leki przeciwdepresyjne, najczęściej selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), np. fluokstynę, sertralinę. Można je stosować w połączeniu z fototerapią lub samodzielnie. Skuteczność leków przeciwdepresyjnych w porównaniu z fototerapią jest zbliżona, ale stosowanie leków ograniczają przeciwwskazania związane z ogólnym stanem zdrowia pacjenta, możliwe interakcje ze stosowanymi lekami i działania niepożądane leków. Pod względem ochrony przed nawrotem choroby zdecydowanie cenniejszą metodą jest fototerapia. Zażywanie farmakologicznych leków antydepresyjnych należy ściśle uzgadniać i konsultować z lekarzem psychiatrą!

Warto zwrócić uwagę na dietę, która powinna zawierać odpowiednie ilości tryptofanu. Jest to aminokwas egzogenny (prawdopodobnie nasz organizm nie jest w stanie sam go wyprodukować w dostatecznej ilości). Tryptofan jest prekursorem serotoniny, przenika przez barierę krew-mózg, gdzie dochodzi do biosyntezy serotoniny. Niewystarczająca ilość tryptofanu w naszej diecie automatycznie powoduje spadek ilości wytwarzanej serotoniny. Serotonina ma działanie przeciwdepresyjne, zmniejsza napięcie nerwowe i podatność na stres, działa więc uspokajająco i relaksująco. Serotonina pełni ważną rolę w regulowaniu snu, temperatury ciała, odnawiania się i wzrostu komórek, w okresie menstruacji (łagodzi bóle brzucha w czasie miesiączki). Niedobór serotoniny powoduje, że mózg wysyła sygnały, dzięki którym odczuwamy niepohamowaną chęć spożycia słodyczy. Znaczne ilości tryptofanu zawierają takie potrawy jak: soja, kasza manna, chleb razowy, mleko pełne, ser żółty i banany. W diecie pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi powinny się także znaleźć witaminy z grupy B:
- B1 (tiamina) - drożdże, zboża, warzywa;
- B3 (niacyna) - drożdże piwne, orzeszki arachidowe, ziarna zbóż, słonecznik;
- B5 (kwas pantotenowy) - drożdże piwne, jaja, otręby, pełne ziarno zbóż, płatki owsiane;
- B6 (pirydoksyna) - drożdże, banany, warzywa strączkowe;
- B12 (kobalamina) - rośliny morza, nabiał, kiełki pszenicy, drożdże;
- kwas foliowy - sałata, warzywa kapustne, natka pietruszki, buraki, ogórki, grochy, fasole, soja, soczewica, pomarańcze, chleb razowy;
Do innych niezbędnych składników diety warunkujących prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego należy także magnez, który możemy znaleźć w orzechach, soi, kaszach, kakao, nasionach roślinach strączkowych, maku i pieczywie pełnoziarnistym.

Wartościowymi metodami wspomagającymi leczenie sezonowych zaburzeń nastroju są techniki relaksacyjne (jogoda) oraz psychoterapie, pozwalające zaakceptować zmniejszenie aktywności w okresie jesienno-zimowym, spowodowane prawami natury, którym mimo olbrzymiego wpływu człowieka na świat, nadal podlegamy. Zalecanym sposobem na samodzielne poradzenie sobie z łagodną postacią SAD jest przebywanie w słoneczne dni poza domem, długie spacery w zimowe południa i wczesne popołudnia, regularne ćwiczenia fizyczne na świeżym powietrzu. W jednym z badań przeprowadzonych przez szwajcarskich naukowców wykazano, że godzinny spacer w słońcu jest tak skuteczny jak dwie godziny fototerapii. Warto przebywać w nasłonecznionych, przewietrzonych i dobrze naświetlonych pomieszczeniach o jasnej kolorystyce ścian. Bardzo ważne jest pielęgnowanie bliskich związków z innymi ludźmi, włączanie się w aktywność towarzyską, wychodzenie z domu pomimo niesprzyjającej aury, jak najczęstsze robienie rzeczy, które sprawiają nam radość. Dobrze jest siebie samego traktować z wyrozumiałością i nie należy w tym okresie narzucać sobie zbyt wielu obowiązków. Jeśli mimo podjętych działań obniżenie nastroju utrzymuje się, objawy nasilają się i zakłócają codzienne funkcjonowanie, należy poszukać pomocy lekarza. 

środa, 29 lipca 2009, sunata

Polecane wpisy

  • KLASYFIKACJA DEPRESJI

    DEPRESJA ENDOGENNA Są to stany depresyjne występujące w przebiegu chorób takich jak choroby afektywne (jednobiegunowa i dwubiegunowa, nazywana dawniej psychozą

  • DEPRESJA - Czym jest i jak leczyć?

    TERAPIA HOLISTYCZNA Terapia holistyczna obejmuje wiele aspektów ludzkiej istoty starając się rozważyć wszystkie możliwe czynniki wywołujące cierpienie, a także

  • APATIA CD

    ZMĘCZENIE i MĘCZLIWOŚĆ , zwykle chroniczne, kumulujące się w NARKOLEPSJI i sennej APATII, to opór do życia, nuda i znudzenie oraz brak miłości i zaangażowania d